kultura góralska
10 wpisów z tym tagiem
Święta po góralsku - między tradycją a magią
Jak wyglądały święta sto lat temu w górskich wsiach, z dala od świateł i głównych dróg? W tym odcinku zaglądamy pod góralskie strzechy, by opowiedzieć o adwencie, wigilijnej magii, wróżbach, czarach, postnej wieczerzy, podłaźniczkach zamiast choinki i kolędnikach z Turoniem. To historia świata, w którym religia splatała się z magią, a Boże Narodzenie było czasem troski o przyszłość, plony, zdrowie i rodzinne pojednanie. W ten specjalny czas zastanówmy się też, które z dawnych góralskich zwyczajów warto dziś zaprosić do naszych domów. Zanurzmy się razem w magiczny czas Godów!
Czytaj dalej →
Turyści w Tatrach dawniej i dziś
Zawsze fascynowało mnie, że w Tatrach patrzymy dziś na te same granie, które oglądali turyści 200 lat temu. Ale czy ich doświadczenie faktycznie było podobne do naszego? W tym odcinku zaglądam do relacji z pierwszej połowy XIX wieku i sprawdzam, jak wyglądała wyprawa do Morskiego Oka, zanim zbudowano szlaki i schroniska i położono asfalt. Opowiem Wam o romantycznych uniesieniach dawnych podróżników, o wyboistych przejazdach góralskimi wózkami, noclegach w pustych szałasach i o tratwach sunących po czarnej toni jeziora. Zastanówmy się razem, jak zmieniła się tatrzańska turystyka.
Czytaj dalej →
Czego nie wiedziałam o górach?
W tym odcinku dzielę się historią mojej relacji z górami – od dziecięcych wędrówek, przez młodzieńcze, mniej świadome eskapady, aż po obecne, pełne refleksji wyprawy. Opowiem, jak przeszłam drogę od „zaliczania szczytów” do głębokiego, świadomego wędrowania, w którym piękne widoki to tylko część doświadczenia. Ten odcinek to także opowieść o tym, jak powstał mój podkast – dlaczego mówię o takich, a nie innych tematach i co sprawiło, że chcę dzielić się z Wami moim spojrzeniem na góry.
Czytaj dalej →
Obrazki z podróży po Beskidzie Śląskim
W tym odcinku przedstawiam moje subiektywne obrazki z Beskidu Śląskiego. Opowiadam o tym, co mnie zaintrygowało i zainspirowało, kiedy przygotowywałam się do wycieczki po tym paśmie. Znajdziecie tu trochę informacji o historii śląskiej góralszczyzny, początkach i rozwoju turystyki w Beskidzie Śląskim i na pogranicznych Kysucach. Poruszam też zagmatwaną kwestię regionalizacji Beskidu Śląskiego, który przed 1968 sięgał dużo dalej niż teraz.
Czytaj dalej →
Co dawniej jedzono na tatrzańskich szlakach
Prowiant - rzecz prozaiczna, codzienna, ponadczasowa. Mogłoby się wydawać, że mało interesująca. Okazuje się jednak, że przyglądając się XIX-wiecznym zwyczajom związanym z popasem w górach, możemy dowiedzieć się wiele zarówno o turystyce, jak i o turystach tamtych czasów. W odcinku na podstawie kilku cytatów z literatury górskiej opowiadam o tym, co jedzono, co pito, ale też w jaki sposób organizowano przerwy na posiłek w Tatrach. Były to sytuacje nadzwyczajne z punktu widzenia współczesnego górołaza, bo kto obecnie pomyślałby o gotowaniu herbaty w samowarze pod Zawratem?
Czytaj dalej →
Gorce. Góry, z których widać Tatry
Wśród polskich pasm górskich mamy pewną zastaną hierarchię. Są Tatry i długo, długo nic. Mało tego, często kiedy ktoś już podróżuje w inne góry niż Tatry, oczekuje od tej podróży różnych tatrzańskich powabów, a przynajmniej porządnego widoku na Tatry. A najbardziej dotyczy to tych gór, które stoją najbliżej Podhala. Gorce ulokowane naprzeciw Tatr od wieków są porównywane z tymi wyższymi górami, a za największą zaletę Gorców jest uznawany widok na Tatry. Dlaczego tak jest, jak to wpływało na turystykę w Gorcach i co możemy z tym zrobić? O tym posłuchajcie w nowym odcinku mojego podkastu!
Czytaj dalej →
Czego nie wiecie o góralach?
Czy znasz jakichś górali oprócz Podhalan? Ten odcinek Górskich Historii poświęciłam kulturze wszystkich grup góralskich Małopolski. Opowiadam w nim o tym, jak osadnictwo i różnorodne wpływy etniczne kształtowały tożsamość mieszkańców Beskidów, Gorców i Pienin. Nawiązując do lokalnych tradycji, strojów i zwyczajów, omawiam inicjatywy mające na celu przypominanie i promowanie autentycznego dziedzictwa kulturowego. Zanurz się w góralski klimat i zobacz, jak różnorodne są polskie Karpaty.
Czytaj dalej →
Dlaczego jeździmy do Zakopanego?
Zakopane, najwyżej położone miasto w Polsce, przyciąga rocznie miliony turystów. Jak to się stało, że z małej wsi pasterskiej przekształciło się w centrum turystyczne i kulturowe? Poznaj fascynującą historię Zakopanego - od początków osadnictwa, przez rozwój turystyki w XIX wieku, aż po dzisiejsze atrakcje. Dowiedz się, jak Tatry i lokalna kultura wpłynęły na rozwój miasta, co przyciągało artystów i inteligencję, oraz jakie wyzwania stawia przed sobą współczesne Zakopane. Odkryj nie tylko turystyczne szlaki, ale także zakopiańskie smaki i festiwale.
Czytaj dalej →
Kariera polskiego zbójnika. Od kryminalisty do maskotki
W odcinku opowiem o fascynującym świecie polskich zbójników, ich prawdziwej naturze i funkcjonowaniu w społeczeństwie. Dowiecie się, kto był najbardziej znanym polskim zbójnikiem, skąd się wzięła wysoka zbójnica czapka i w jaki sposób zbónik przyczynił się do promowania idei socjalizmu. Na przykładach pokażę Wam, jak zmieniało się postrzeganie zbójnictwa na Podhalu w XIX i XX wieku. Opowiem o złożonej postaci zbójnika – od przestępcy do bohatera ludowego, od realnych wyzwań życiowych po ich przedstawienie w kulturze i sztuce.
Czytaj dalej →
Trudne początki turystyki w Beskidach Zachodnich
W odcinku posłuchacie o mniej znanych faktach z historii turystyki w Beskidach Zachodnich. Usłyszycie o pierwszych schroniskach, oznaczeniach szlaków oraz barierach kulturowych i społecznych, które wpłynęły na percepcję gór przez pierwszych turystów. Podcast rzuca światło na stereotypy i mity związane z góralami beskidzkimi oraz pokazuje, jak obawy przed "potwornymi" mieszkańcami oraz brak infrastruktury turystycznej wpływały na rozwój regionu. Dodatkowo, odcinek opisuje, jak rywalizacja między polskimi a niemieckimi organizacjami turystycznymi ukształtowała obecny obraz turystyki w Beskidach.
Czytaj dalej →