Tatry
18 wpisów z tym tagiem
Przewodnicy górscy
Kim byli dawni przewodnicy górscy, skąd wziął się ten zawód i dlaczego przez lata stał się czymś znacznie więcej niż tylko prowadzeniem po szlakach? W tym odcinku podcastu Górskie Historie rozmawiamy z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim o początkach przewodnictwa górskiego w Sudetach i Tatrach, zaglądając także w stronę Alp, by zobaczyć, jak te tradycje rozwijały się w Europie.
Czytaj dalej →
Szare eminencje turystyki górskiej
Czy dzisiejszy krajobraz polskich gór – z wieżami widokowymi, wytyczonymi szlakami, leśnymi drogami i punktami widokowymi – to wyłącznie dzieło natury i współczesnej turystyki? A może w dużej mierze zawdzięczamy go dawnym rodom arystokratycznym?
Czytaj dalej →
O pierwszej polskiej organizacji turystycznej, która zmieniła sposób myślenia o górach.
W najnowszym odcinku razem z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim (@belfer_na_szlaku) cofamy się do XIX-wiecznej Galicji, żeby przyjrzeć się narodzinom Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego – pierwszej polskiej organizacji turystycznej. Rozmawiamy o tym, dlaczego w ogóle powstało, w jakiej sytuacji politycznej znajdowali się wtedy Polacy pod zaborem austriackim i jaką rolę odegrała względna autonomia Galicji. Zastanawiamy się, czy PTT było tylko „towarzystwem od chodzenia po górach”, czy może czymś znacznie więcej – projektem kulturowym i patriotycznym. Bo przecież w czasach bez własnego państwa wszystko miało znaczenie: edukacja, krajoznawstwo, nauka, ochrona przyrody, budowanie tożsamości.
Czytaj dalej →
Turyści w Tatrach dawniej i dziś. Część 2: Romantycy w outdoorze
W tym odcinku zobaczymy jak wyglądało wędrowanie po Tatrach w pierwszej połowie XIX wieku: jak radzono sobie z pogodą, jak łatwo można było zabłądzić i jakie inne błędy popełniano zarówno dawniej, jak i dziś. Opowiem Wam o zapomnianych zwyczajach, o krynolinach plączących się w kosówce, o kąpielach w górskich stawach i o nocowaniu w pustych szałasach. Przyjrzymy się temu, co w tatrzańskiej turystyce naprawdę się zmieniło, a co — mimo upływu dwóch stuleci — pozostało zaskakująco znajome.
Czytaj dalej →
Turyści w Tatrach dawniej i dziś
Zawsze fascynowało mnie, że w Tatrach patrzymy dziś na te same granie, które oglądali turyści 200 lat temu. Ale czy ich doświadczenie faktycznie było podobne do naszego? W tym odcinku zaglądam do relacji z pierwszej połowy XIX wieku i sprawdzam, jak wyglądała wyprawa do Morskiego Oka, zanim zbudowano szlaki i schroniska i położono asfalt. Opowiem Wam o romantycznych uniesieniach dawnych podróżników, o wyboistych przejazdach góralskimi wózkami, noclegach w pustych szałasach i o tratwach sunących po czarnej toni jeziora. Zastanówmy się razem, jak zmieniła się tatrzańska turystyka.
Czytaj dalej →
O pierwszych “turystach” w Tatrach
Czy wyobrażacie sobie Tatry bez szlaków, schronisk i tłumów turystów? Zamiast tego – dzikie góry pełne pasterzy, zbójników i poszukiwaczy skarbów? Cofnijmy się w czasie do XVIII wieku, kiedy w Tatry zapuszczali się pierwsi śmiałkowie – naukowcy, którzy chcieli zrozumieć te góry i rozwiać mity o ich niebotycznej wysokości. Skąd się wzięli? Dlaczego wchodzili na szczyty, które wówczas uchodziły za niebezpieczne i przeklęte? I kto pierwszy zdobył najwyższy tatrzański szczyt? W tym odcinku poznacie kulisy tych pionierskich wypraw.
Czytaj dalej →
O górskich demonach
W górach wyobraźnia pracuje na wysokich obrotach. W lasach słychać podejrzane trzaski, mgła przybiera niepokojące kształty, a skały potrafią wyglądać jak różne zwierzęta i potwory. I skoro w obecnych czasach sceptycyzmu i kultu nauki zdarza się nam "przestraszać się" na szlaku, to co dopiero musiało się dziać kilka wieków temu, kiedy ludzie szczerze wierzyli w istnienie rozmaitych demonów i upiorów! W tym odcinku zajmiemy się polskimi diabłami górskimi. Zastanowimy się, jaki duch jest największym celebrytą i dlaczego. Przyjrzymy się genezie górskich wierzeń w istoty magiczne. Ostrzegam: jeśli czujecie czasem, że ktoś Was w górach obserwuje, ten odcinek może wzmóc to odczucie...
Czytaj dalej →
Górskie trendsetterki. Jak kobiety w XIX wieku promowały turystykę
Kobiety miały dużo do powiedzenia jeśli chodzi o rozwój turystyki górskiej w naszym kraju. Nie tylko po górach chodziły, ale też brały udział w formowaniu się zwyczajów i zachowań, które znamy do dziś. Sam fakt, że pierwsze polskie przewodniki po Karkonoszach i Tatrach napisały kobiety, świadczy o tym, jak ważny był żeński głos w kwestii popularyzacji turystyki i konkretnych górskich pasm. Odcinek składa się z dwóch części. W każdej z nich omawiam jeden ze wspomnianych pierwszych górskich przewodników. Wpisuję je we współczesny im kontekst. Szukam też pewnych schematów turystycznych zachowań, które omawiane książki przemycają. I zdradzę Wam tu od razu, że z perspektywy kobiecej motywem przewodnim chodzenia po górach jest... przyjemność ;)
Czytaj dalej →
O szlakach turystycznych
Zastanawiacie się czasem, idąc górskim szlakiem, skąd on się wziął? Dlaczego prowadzi akurat tak a nie inaczej i kto go stworzył? W tym odcinku opowiem Wam o historii znakowania oraz prowadzenia pierwszych turystycznych dróg w polskich górach. Dowiecie się trochę o początkach zorganizowanej turystyki zarówno w Karpatach, jak i Sudetach. Do tematu podeszłam holistycznie, chcąc Wam pokazać, jak odrębne przed wojną systemy szlakowe zostały scalone przez PTTK do dzisiejszej formy.
Czytaj dalej →
Taternictwo i świadoma turystyka. Rozmowa ze Zbigniewem Piotrowiczem część II
W drugiej części rozmowy poruszamy ze Zbigniewem Piotrowiczem nieco kontrowersyjne tematy podziałów w społeczności miłośników gór. Zastanawiamy się, jak znajomość historii i kultury odwiedzanych regionów górskich wpływa na ich zwiedzanie. Mojego gościa pytałam też o jego prywatne doświadczenia taternickie.
Czytaj dalej →
Co dawniej jedzono na tatrzańskich szlakach
Prowiant - rzecz prozaiczna, codzienna, ponadczasowa. Mogłoby się wydawać, że mało interesująca. Okazuje się jednak, że przyglądając się XIX-wiecznym zwyczajom związanym z popasem w górach, możemy dowiedzieć się wiele zarówno o turystyce, jak i o turystach tamtych czasów. W odcinku na podstawie kilku cytatów z literatury górskiej opowiadam o tym, co jedzono, co pito, ale też w jaki sposób organizowano przerwy na posiłek w Tatrach. Były to sytuacje nadzwyczajne z punktu widzenia współczesnego górołaza, bo kto obecnie pomyślałby o gotowaniu herbaty w samowarze pod Zawratem?
Czytaj dalej →
Gorce. Góry, z których widać Tatry
Wśród polskich pasm górskich mamy pewną zastaną hierarchię. Są Tatry i długo, długo nic. Mało tego, często kiedy ktoś już podróżuje w inne góry niż Tatry, oczekuje od tej podróży różnych tatrzańskich powabów, a przynajmniej porządnego widoku na Tatry. A najbardziej dotyczy to tych gór, które stoją najbliżej Podhala. Gorce ulokowane naprzeciw Tatr od wieków są porównywane z tymi wyższymi górami, a za największą zaletę Gorców jest uznawany widok na Tatry. Dlaczego tak jest, jak to wpływało na turystykę w Gorcach i co możemy z tym zrobić? O tym posłuchajcie w nowym odcinku mojego podkastu!
Czytaj dalej →